Vietnam Corpus Linguistics (VCL)

Researching and Developing Corpus Linguistics (Vietnam)

LỊCH SỬ VÀ THỰC TIỄN PHIÊN CHUYỂN TÊN RIÊNG TIẾNG NƯỚC NGOÀI SANG TIẾNG VIỆT

Posted by corling on January 14, 2010

Tiếng nói trên thế giới rất đa dạng, có những tiếng rất gần với tiếng Việt có thể phiên âm được dễ dàng; nhưng cũng có những tiếng rất khác, có nhiều âm không có trong tiếng Việt nên việc phiên âm rất khó khăn. Bảng kí hiệu phiên âm quốc tế (IPA) sử dụng đến 118 kí hiệu để phiên âm các ngôn ngữ trên thế giới trong khi chữ Quốc ngữ chỉ có 29 chữ cái để phiên âm tiếng Việt. Do đó, phiên âm chỉ có thể đạt được chuẩn tương đối.

Ngôn ngữ – tiếng nói và chữ viết là vốn quý của mỗi dân tộc, là một trong những tiền đề hình thành và phát triển của một dân tộc, là thành phần tiêu biểu nhất của văn hoá dân tộc.

Lịch sử chữ viết của tiếng Việt không được lâu đời như một số dân tộc khác: ta có chữ Nôm từ thế kỉ XIII – XV, chữ Latinh hoá từ thế kỉ XVII, chữ Quốc ngữ bắt đầu dạy trong nhà trường từ năm 1919, Việt hoá (tạm gọi như vậy) tên gọi nước ngoài mới được già nửa thế kỉ. Do đó, khi gặp những tên riêng và những thuật ngữ có nguồn gốc nước ngoài, mỗi người lại có cách viết khác nhau như phiên âm, chuyển tự, giữ nguyên ngữ hay sáng tạo một tên gọi bằng tiếng Việt. Đây là một việc những người viết sách, báo gặp phải thường xuyên, mà xử lí như thế nào – thật không đơn giản, cho đến nay vẫn còn tranh cãi, nhiều khi khá gay gắt.

Trong phiên âm cũng có những cách giải quyết không giống nhau, viết tách ra hay viết liền các âm tiết, có sử dụng hay không các con chữ F, J, W, Z không có trong bảng chữ cái tiếng Việt, có được đưa vào không các tổ hợp phụ âm không có trong chính tả tiếng Việt như bl, br, cl, cr, đr, gl, gr, vl và vr trước nguyên âm; kh, ph, th, s và x trước phụ âm, vv.

Tiếng nói trên thế giới rất đa dạng, có những tiếng rất gần với tiếng Việt có thể phiên âm được dễ dàng; nhưng cũng có những tiếng rất khác, có nhiều âm không có trong tiếng Việt nên việc phiên âm rất khó khăn. Bảng kí hiệu phiên âm quốc tế (IPA) sử dụng đến 118 kí hiệu để phiên âm các ngôn ngữ trên thế giới trong khi chữ Quốc ngữ chỉ có 29 chữ cái để phiên âm tiếng Việt. Do đó, phiên âm chỉ có thể đạt được chuẩn tương đối.

Việc phiên chuyển tiếng nước ngoài sang tiếng Việt một cách khoa học, hợp lí, thống nhất là một yêu cầu bức bách nhằm phát triển tiếng Việt, đáp ứng đòi hỏi của công cuộc phát triển đất nước, mở cửa, hội nhập.

Nhận thức thấy tầm quan trọng đó, Giáo sư, Tiến sĩ Hà Học Trạc – Chủ tịch Hội đồng Quốc gia Chỉ đạo Biên soạn Từ điển Bách khoa Việt Nam, Tổng Biên tập trang Web Bách khoa toàn thư Việt Nam, đã biên soạn và sẽ xuất bản trong tháng 9 năm 2007 cuốn “Lịch sử và thực tiễn phiên chuyển tên riêng tiếng nước ngoài sang tiếng Việt”. Đây là một cuốn sách mở, có tính tham khảo, cung cấp thông tin cho các tác giả, biên tập viên sách, báo, tạp chí khi xử lí tên riêng nước ngoài. Những quan điểm, phương pháp nêu lên không có tính áp đặt mà chỉ để làm nền tảng cho các cuộc hội thảo, tranh luận để có thể đi tới nhất trí, hình thành “Tiêu chuẩn Việt Nam” trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, ra quyết định bắt buộc áp dụng.

Nhân dịp này, Ban biên tập trang Web Bách khoa toàn thư Việt Nam đã trích rút tên riêng tiếng nước ngoài của các nhân vật và địa danh xuất hiện trong nội dung của 4 tập Từ điển Bách khoa Việt Nam và biên tập thành 2 bộ tra cứu tổng hợp 2 chiều (Phiên âm – nguyên ngữ và nguyên ngữ – phiên âm)* để bạn đọc trong và ngoài nước tham khảo, sử dụng và góp ý kiến xung quanh việc chuẩn hoá cách phiên chuyển tên riêng tiếng nước ngoài sang tiếng Việt.

(Theo Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam: http://www.bachkhoatoanthu.gov.vn/)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: